Hoe maak je een mise-en-placelijst voor de keuken?
Een goede mise-en-placelijst laat zien wat er vóór de service klaar moet staan, hoeveel, en op welk werkstation. Maak één lijst per dag, schrijf elke taak zo op dat iemand hem zonder uitleg kan uitvoeren, en vink af wat klaar is. Wat niet af komt, geef je duidelijk door aan de volgende dienst.
Elke taak op de lijst: wat je maakt · hoeveel · op welk werkstation
Hieronder lees je waar je begint, hoe je taken opschrijft, in welke volgorde je werkt en hoe je de lijst overdraagt. Met een uitgewerkt voorbeeld en de fouten die we het vaakst zien.
Wat is een mise-en-placelijst?
Mise en place is alles wat je vóór de service voorbereidt: fonds, sauzen, gesneden groenten, deeg, garnituur. Op de mise-en-placelijst, of kortweg MEP-lijst, staat welk prepwerk er vandaag gedaan moet worden.
De lijst is er niet alleen voor de chef. Hij is er vooral voor wie het werk doet: een zelfstandig werkend kok, maar ook een leerling, een stagiair of iemand die net begint. Hoe minder er uitgelegd hoeft te worden, hoe beter de lijst.
Waar begin je?
Begin bij de kaart, niet bij je geheugen.
- Ga per gerecht na welke onderdelen je vooraf maakt.
- Bepaal hoeveel je nodig hebt, op basis van de reserveringen en wat je verwacht.
- Kijk wat er nog in de koeling staat van gisteren, en trek dat eraf.
- Zet alleen op de lijst wat er echt nog gemaakt moet worden.
Zo voorkom je dat er te weinig is tijdens de service, maar ook dat er aan het eind van de avond bakken vol prep over zijn.
Schrijf elke taak concreet op
“Saus” zegt de chef genoeg, maar een nieuwe kok niet. Welke saus? Hoeveel? Voor welke kant? Schrijf daarom bij elke taak wat je maakt, hoeveel, en waar het naartoe gaat.
| Vaag | Concreet |
|---|---|
| Saus | Béarnaise maken · 1 liter · warme kant |
| Sla | Veldsla wassen en drogen · 1,5 kg · koude kant |
| Groenten | Wortel in brunoise snijden · 500 g · voor de bouillon |
| Deeg | Focacciadeeg maken · 3 platen · patisserie |
Is er een vaste werkwijze of een recept voor? Zet dat bij de taak, of verwijs naar het recept. Dan hoeft niemand te vragen hoe het moet, en wordt het elke keer hetzelfde.
Deel de lijst in per werkstation
Eén lange lijst voor de hele keuken is lastig te lezen. Deel de taken daarom in per werkstation, zoals de warme kant, de koude kant en de patisserie. Iedereen ziet dan meteen wat bij hem of haar hoort.
Heb je een lunch- en een dinerservice? Zet dan bij een taak voor welke service hij nodig is. Wat voor de lunch klaar moet staan, gaat voor.
Zet de taken in een logische volgorde
Niet alles kost even lang, en niet alles kan even lang van tevoren:
- Lange doorlooptijd eerst. Een fond die uren trekt, deeg dat moet rijzen of iets dat moet opstijven, zet je zo vroeg mogelijk in.
- Daarna het meeste werk. Snijden, schillen, sauzen maken: het werk dat de meeste handen vraagt, doe je als de lange taken lopen.
- Vers als laatste. Wat snel minder mooi wordt, zoals gesneden kruiden of aangemaakte sla, doe je zo dicht mogelijk op de service.
Vaste taken en taken voor vandaag
Veel werk komt elke week terug: fond trekken op maandag en donderdag, deeg op vrijdag en zaterdag. Schrijf die vaste taken één keer uit, met de dagen erbij, zodat je ze niet elke dag opnieuw hoeft te bedenken.
Daarnaast heb je taken die maar één keer voorkomen, zoals extra jus voor een groep op zaterdag. Zet die alvast op de juiste dag, zodra je het weet. Dan staat het er op die dag vanzelf tussen, ook als jij die dag vrij bent.
Voorbeeld: de MEP-lijst voor een vrijdag
Een voorbeeld voor een diner op vrijdag, in de volgorde waarin het werk begint. De hoeveelheden zijn een voorbeeld: die hangen af van je kaart en je reserveringen.
| Taak | Hoeveel | Werkstation |
|---|---|---|
| Kalfsfond trekkenWarme kantEerst: staat uren te trekken | 10 liter | Warme kant |
| Focacciadeeg makenPatisserieVroeg: moet rijzen | 3 platen | Patisserie |
| Crème brûlée afvullenPatisserieMoet nog opstijven | 40 stuks | Patisserie |
| Friet snijden en voorbakkenWarme kant | 8 kg | Warme kant |
| Béarnaise makenWarme kantRecept: béarnaise | 1 liter | Warme kant |
| Vinaigrette makenKoude kant | 1 liter | Koude kant |
| Veldsla wassen en drogenKoude kant | 1,5 kg | Koude kant |
| Bieslook snijdenKoude kantAls laatste, vlak voor de service | 2 bakjes | Koude kant |
Elke regel kan iemand oppakken zonder te vragen wat er bedoeld wordt. En wie alleen de koude kant doet, hoeft maar naar drie regels te kijken.
Afvinken en overdragen
Vink een taak af als hij echt klaar is, niet als je eraan begint. Dan kan iedereen op elk moment zien hoe ver de keuken is, en wat er nog openstaat.
Bij een wisseling van dienst is dat het belangrijkst. Wie overneemt, moet in één oogopslag zien wat er nog moet gebeuren. Is een taak vandaag niet af gekomen, laat hem dan niet verdwijnen met het uitvegen van het whiteboard of het weggooien van het briefje. Zet hem door naar de volgende dag, zodat iemand hem oppakt.
Veelgemaakte fouten
- Te vaag. “Saus” of “groenten” betekent voor iedereen iets anders. Schrijf op wat, hoeveel en waar.
- Geen hoeveelheden. Zonder hoeveelheid maakt de één te weinig en de ander te veel.
- Eén lange lijst voor iedereen. Zonder indeling per werkstation zoekt iedereen zijn eigen taken bij elkaar.
- Elke dag opnieuw uit je hoofd. Dan valt er vroeg of laat iets weg, juist op een drukke dag. Leg vaste taken één keer vast.
- Te vroeg afvinken. Een taak die half klaar is maar wel is afgevinkt, valt pas op als het tijdens de service misgaat.
- Open taken laten verdwijnen. Wat gisteren niet af kwam, moet vandaag zichtbaar zijn. Anders denkt de volgende dienst dat het al gedaan is.